یاتاقان یا بلبرینگ خودرو یکی از قطعات مهم موتور است که بین میللنگ و شاتون قرار میگیرد و باعث میشود شاتون و میللنگ در هنگام انتقال انرژی مکانیکی با یکدیگر تماس مستقیم نداشته باشند و در هنگام فعالیت اصطکاک بین آنها کم شود. ما در این مقاله به 7 علت یاتاقان زدن ماشین می پردازیم.
از دلایل مهم یاتاقان زدن ماشین، کمبود یا کیفیت پایین روغن موتور استفاده شده است که باعث میشود اصطکاک بین میللنگ و شاتون افزایش پیدا کند و در نتیجه آسیب دیدن سریع این قطعات بهویژه یاتاقان اتفاق بیفتد. به همین دلیل در هنگام خرید لوازم یدکی ماکسیما یا سایر خودروها، توجه به کیفیت یاتاقان و قطعات مرتبط اهمیت زیادی دارد.
یاتاقان چیست؟
یاتاقان قطعه ای در موتور خودرو است که بین میل لنگ و شاتون قرار گرفته و کارکرد اصلی آن کاهش میزان اصطکاک قطعات مکانیکی دوار در کنار یکدیگر و زمان انتقال انرژی مکانیکی است. این قطعه جزو قطعات مکانیکی ماکسیما محسوب میشود و نقش حیاتی در عملکرد روان موتور دارد.
ساختار یاتاقان به این شکل است که این قطعه از دو صفحه نیم دایره تشکیل می شود که بر روی آن بابیت قرار دارد.
بابیت آلیاژی است که از فلزات نرم درست شده است و کار اصلی آن ایجاد امکان لغزش یا حرکت دوار بین قطعات متصل به یاتاقان است.
لازم به ذکر است که انتخاب آلیاژ مناسب در هنگام طراحی بابیت می تواند نقش موثر و تعیین کننده ای در دوام و پایداری این قطعه داشته باشد.
بنابراین برای آنکه یاتاقان خودرو و محل اتصال میلنگ و شاتون آسیب نبیند باید محل اصطکاک این دو قطعه به شکل با کیفیت روغن کاری شده و از روغن با کیفیت و استاندارد برای این فرایند استفاده گردد.
چرا یاتاقان زدن اتفاق می افتد؟
وقتی یاتاقان به دلایل مختلف مثل کاهش سطح روغن روان کاری، گرمای بیش از حد کارکرد قطعات جانبی، ضربه خوردن، خوردگی بدنه و غیره نتواند وظیفه اصلی خود در انتقال انرژی مکانیکی را به شکل استاندارد انجام دهد.
یاتاقان محل اتصال میلنگ و شاتون دفرمه شده و آسیب دیدن بابیت ها را به دنبال دارد. در این وضعیت اگر فاصله زمانی آسیب دیدن بابیت ها طولانی شود ممکن است بخش هایی از بابیت ها در اثر حرارت زیاد ذوب شده و به شاتون یا میلنگ بچسبد که در این حالت خودرو یاتاقان می زند و برای برطرف کردن مشکل باید موتور به طور کامل باز و سرویس شود.
دلایل اصلی یاتاقان زدن خودرو
دلیل اصلی یاتاقان زدن خودرو معمولاً کمبود روغن یا کیفیت پایین آن است که باعث می شود اصطکاک و فرسایش یاتاقان ها افزایش پیدا کند.
از دلایل مهم یاتاقان زدن خودرو می توان به مواردی مانند کمبود یا کیفیت پایین روغن خودرو، عدم تعویض به موقع روغن و فیلتر روغن خودرو، خرابی پمپ روغن، نقص در سیستم خنک کننده خودرو، رانندگی با دور موتور بالا، وجود نا خالصی در روغن موتور و طولانی شدن استفاده از یاتاقان ها اشاره کرد که در ادامه به صورت مختصر به آنها اشاره می شود.
کمبود یا کیفیت پایین روغن موتور
یکی از دلایل مهم یاتاقان زدن خودرو کمبود یا کیفیت پایین روغن موتور است. بنابراین برای آنکه خودرو دچار یاتاقان نشود باید از روغن با کیفیت و استاندارد در آن استفاده شود تا روان کاری محل اتصال میلنگ و شاتون که یاتاقان قرار دارد به شکل با کیفیت و استاندارد روغن کاری شود.
تعویض نکردن به موقع روغن و فیلتر روغن خودرو
تعویض نکردن به موقع روغن و فیلتر روغن خودرو یکی دیگر از دلایل یاتاقان زدن خودرو است به این معنا که وقتی روغن موتور خودرو کثیف شود یا فیلتر روغن آن به موقع تعویض نشود انتقال روغن به محل اصطکاک میلنگ، شاتون و یاتاقان کم شده و این امر باعث آسیب دیدن بابیت های سر یاتاقان می شود.
خرابی پمپ روغن
خرابی پمپ روغن یکی دیگر از دلایل یاتاقان زدن موتور خودرو است به این معنا که اگر پمپ روغن خودرو خراب باشد روغن به موقع و به شکل مناسب به یاتاقان ها تزریق نمی شود که نتیجه آن، خشک یا کم روغن کار کردن یاتاقان ها و آسیب دیدن آنها می گردد.
نقص در سیستم خنک کننده
نقص در سیستم خنک کننده یکی دیگر از دلایل یاتاقان زدن خودرو است، به این معنا که کم شدن آب رادیاتور یا تمام شدن آب آن منجر به داغ شدن بیش از حد موتور و در نتیجه یاتاقان زدن آن می گردد.
رانندگی با دور موتور بالا
رانندگی با دور موتور بالا یکی دیگر از دلایل یاتاقان زدن موتور خودرو است به این معنا که رانندگی با دور موتور بالا باعث فشار وارد شدن به قطعات موتور خودرو شده و استمرار این امر باعث افزایش اصطکاک قطعات داخلی موتور مثل یاتاقان و آسیب دیدن آن می گردد.
وجود نا خالصی در روغن موتور
بی کیفیت بودن روغن موتور و وجود نا خالصی در آن یکی دیگر از دلایل مهم یاتاقان زدن موتور خودرو است. به عبارت دیگر نفوذ ذرات ریز فلزات و گرد و غبار به داخل روغن خودرو می تواند باعث سایش و آسیب دیدن یاتاقان ها در هنگام حرکت شود.
طولانی شدن عمر یاتاقان ها
طولانی شدن عمر یاتاقان ها از دیگر دلایل یاتاقان زدن خودرو است به این معنا که باید یاتاقان های خودرو مثل سایر قطعات مصرفی، پس از یک زمان مشخص و پایان عمر مفید تعویض شود چون عدم تعویض به موقع این قطعات باعث آسیب وارد شدن به موتور خودرو می گردد.
نشانه های یاتاقان زدن خودرو
یاتاقان زدن خودرو نشانه های مختلفی دارد که از مهمترین آنها می توان به مواردی مانند
- شنیده شدن صدای تق تق یا کوبیدگی از موتور خودرو در هنگام افزایش دور موتور
- روشن شدن چراغ چک روغن در صفحه کیلومتر
- کاهش قدرت موتور و افزایش لرزش خودرو اشاره کرد.
بنابراین در صورت وجود این علائم صاحب خودرو باید در اسرع وقت خودرو خود را برای برطرف کردن مشکل به نزد تعمیر کاران خبره و ماهر منتقل کرده و از حرکت کردن با آن خودداری کند، چون ممکن است حرکت خودرو باعث فشار وارد شدن به یاتاقان ها و بالا رفتن خرج تعمیر خودرو شود.
در صورت یاتاقان زدن خودرو (بخصوص در ماکسیما) چه باید کرد؟
شنیده شدن صدای چک چک یا تق تق ناشی از برخورد فلزات، کابوس هر ماکسیما سواری است! اما بهرحال اگر دچار این مشکل شده اید، باید با اقداماتی ضروری، در صدد جلوگیری از خرابی بیشتر برآیید. بنابراین، این مراحل را به ترتیب انجام دهید:
-
توقف فوری؛ بدون حتی یک متر اضافه تر
توجه کنید که با شرایط حساسی مواجه هستید، بزرگترین اشتباه در این زمان، تلاش برای رساندن خودرو به تعمیرگاه و حرکت کردن است. با یاتاقان زدن خودرو، لایه نازک روغن بین قطعات متحرک از بین رفته، بنابراین، هر ثانیه کار کردن موتور، می تواند موجب خط برداشتن میل لنگ شود، یا حتی دیواره سیلندر را سوراخ کند. (شاتون بزند)
در اولین زمانی که نشانه ها را دیدید و متوجه یاتاقان زدن شدید، توقف کرده و موتور را خاموش کنید. خودرو باید با وسیله دیگری (امداد خودرو) به تعمیرگاه برسد.
-
به هیچ وجه استارت نزنید
ممکن است بخواهید برای تست دوباره صدا یا به امید اینکه صدا قطع شده باشد، دوباره استارت بزنید؛ مهم است که این کار را نکنید. در موتور V6 ماکسیما، استارت مجدد می تواند موجب قفل شدن کامل موتور (به اصطلاح جام کردن) آن شود، که هزینه تراشکاری و نوسازی را چندین برابر کند.
-
بررسی روغن کاری ظاهری
پس از آن که موتور خنک شد، گیج روغن را چک کنید. اگر روغن به شدت کم باشد، احتمالا دلیل یاتاقان زدن نیزخشکی موتور بوده است. هم چنین اگر روی گیج روغن، براده های ریز فلزی (مسی یا نقره ای) دیدید، متأسفانه یاتاقان ها به طور کامل خراب شده اند و خودرو باید با خودروبر به مکانیکی برود.
-
عیب یابی تخصصی خودرو
پس از رسیدن به تعمیرگاه، اولین اقدام باز کردن سینی یا کارتل روغن است. تعمیرکار با چک کردن براده های داخل سینی و بررسی وضعیت کپه های یاتاقان، به شما خواهد گفت که آیا با یک یاتاقان بندی ساده مشکل حل می شود، یا میل لنگ باید تراشکاری شود و نمره بخورد.
نکته مهم در انتقال خودرو:
ماکسیما، خودروی سنگینی است که سیستم فمران و ترمز آن در خاموش بودن موتور، عملکرد بسیار ضعیفی دارد. بنابراین، به هیچ وجه خودرو را برای انتقال به تعمیرگاه، بکسل نکنید. حتما از خودروبر کفی استفاده کنید، تا لرزش های جاده آسیب های بیشتری به اجزای داخلی موتور نزند.
اصلیترین دلایل یاتاقان زدن مخصوص ماکسیما
7 علت یاتاقان زدن ماشین به طور کلی گفته شد، که می تواند برای نیسان ماکسیما شما نیز اتفاق بیفتد. در اینجا، دلایل فنی و تجربی که معمولا سبب یاتاقان زدن ماکسیما می شود را بررسی می کنیم:
ضعف در اویل پمپ
قلب تپنده موتور ماکسیما، اویل پمپ آن است. در کارکردهای بالا، چرخ دنده های اویل پمپ دچار فرسایش می شوند و نمی توانند فشار روغن لازم را تأمین کنند، بخصوص در دورهای بالا. بنابراین، با افت فشار روغن، اولین جایی که آسیب می بینند، یاتاقان ها هستند. این مورد، یکی از دلایل اصلی و رایج یاتاقان زدن ماکسیماست.
حساسیت شدید به گرانروی (ویسکوزیته) روغن
موتور ماکسیما، مجاری روغن بسیار ظریفی دارد. استفاده از روغن های خیلی سفت (مثلا 20W-50) در زمستان یا روغن های بی کیفیت، سبب می شود روغن کاری در لحظه استارت به درستی انجام نشده و موتور بدون روغن بماند، که در نتیجه آن یاتاقان زدن اتفاق می افتد.
توصیه می شود برای ماکسیما از روغن 10W-40 با سطح کیفی بالا (مثل SM یا SN) استفاده شود.
فشار آوردن بیش از حد به خودرو در دمای بالا (اورهیت)
ماکسیما با موتور قدرتمند 6 سیلندری خود، دمای بالایی دارد. اگر سیستم خنک کاری (رادیاتور، فن یا ترموستات) کوچک ترین ایرادی داشته و دمای موتور بالا برود، روغن خاصیت چسبندگی و روان کنندگی خود را از دست داده و شل می شود. در این حالت، لایه محافظ روغن بین یاتاقان و میل لنگ از بین می رود و فلز با فلز برخورد می کند.
رانندگی با دور موتور بسیار بالا
پتانسیل شتابگیری ماکسیما بسیار بالاست و شما را وسوسه می کند با دور موتور های بالا رانندگی کنید! با این حال این کار می تواند موجب ایجاد فشار کششی و خمشی شدیدی شود، که در یک موتور 6 سیلندر به دلیل طول بلندتر میل لنگ، بیشتر از موتورهای 4 سیلندر اتفاق می افتد. اصرار به رانندگی در محدوده قرمز (کات آف) به مدت طولانی، ریسک یاتاقان زدن موتور را به شدت بالا می برد.
گرفتگی توری اویل پمپ
با حجم بالای روغن در ماکسیما (حدود 4 لیتر و کمی بیشتر با فیلتر)، اگر سرویس های دوره ای عقب بیفتد، رسوبات روغن در کف کارتل جمع می شوند و توری مکش روغن را مسدود می کنند. یعنی زمانی که موتور در حال کار است، روغن کافی به یاتاقان ها نمی رسد و احتمال یاتاقان زدن بالا می رود.
سخن پایانی
7 علت یاتاقان زدن ماشین با توجه به شرایط ممکن است متفاوت باشد اما از 7 علت یاتاقان زدن ماشین می توان به مواردی مانند بی کیفیت بودن روغن یا کمبود روغن در موتور خودرو، تعویض نکردن به موقع روغن موتور و فیلتر روغن، خرابی پمپ روغن، نقص در سیستم خنک کننده، رانندگی با دور موتور بالا، وجود نا خالصی در روغن موتور و طولانی شدن عمر یاتاقان ها اشاره کرد.
از نشانه های یاتاقان زدن خودرو نیز می توان به مواردی مانند شنیده شدن صدای تق تق یا ضربه و کوبیدگی از موتور خودرو اشاره کرد که در حرکت با افزایش دور موتور، شدیدتر می گردد، از دیگر نشانه های یاتاقان زدن خودرو می توان به مواردی مانند کاهش قدرت و شتاب موتور، داغ شدن بیش از حد موتور، روشن شدن چراغ روغن، لرزش و تکان های ناگهانی خودرو، مشکل در روشن شدن خودرو و غیر اشاره کرد.